Franciacorta – het best bewaarde geheim van Italië

Franciacorta – het best bewaarde geheim van Italië

Franciacorta is misschien wel het best bewaarde geheim van Italië. Bij Italiaanse bubbels denk je vast eerder aan prosecco, de fruitige bubbel uit Veneto. Zoek je echter een mousserende wijn die volgens de traditionele methode gemaakt is, reis dan door naar Lombardije. Hier vind je Franciacorta DOCG, een spannendere, verrassendere en verfijndere bubbel dan menig prosecco.

Er worden hier jaarlijks 17 miljoen flessen geproduceerd (lijkt heel veel, maar champagne produceert zo’n 300 miljoen flessen per jaar). En de Italianen houden het graag voor zichzelf – slechts 13% wordt geëxporteerd. 

Geschiedenis

Franciacorta is een broekie in de wijnwereld en zag ‘slechts’ 60 jaar geleden het levenslicht. De grondlegger is wijnmaker en oenoloog Franco Ziliani van het wijnbedrijf Guido Berlucchi. Zijn hulp werd ingeschakeld om een andere witte wijn, die nogal onstabiel was, te verbeteren. Zo gezegd, zo gedaan. In onverwachte hoek. Hij vroeg zich hardop af: waarom maken we er geen mousserende wijn van – in de stijl van champagne? That happened. 

Locatie, klimaat en bodem

Het gebied voor Franciacorta DOCG ligt vlakbij het Iseomeer in Lombardije. Er heerst een warm continentaal klimaat met een verkoelende wind van het meer. Het gebied ligt op de 45e breedtegraad. Ter vergelijk: Champagne ligt op de 49ste, een stuk noordelijker en daarmee koeler. Er zijn verschillende bodemsoorten te vinden, met als een van de belangrijkste zand, slib en hier en daar kalk. 

Druivenrassen

Chardonnay is de hoofdrolspeler in deze regio en een druivenras dat door zijn neutrale smaak zich uitstekend leent voor het maken van mousserende wijnen. De bijrollen zijn weggelegd voor pinot noir en pinot blanc. Die laatste is zo’n beetje de pinot meunier van Franciacorta: het werkpaard net als in Champagne. Sinds kort er is er een nieuwe druif toegestaan: erbermat. Erbawat? Deze druif was ooit te vinden in de regio, maar nagenoeg uitgestorven. De reden dat het weer opduikt, is vanwege de opwarming van de aarde. Klimaatverandering brengt uitdagingen met zich mee. Ook voor Franciacorta. Behoud van zuren, niet te hoog potentieel alcohol, et cetera. erbermat heeft van nature hoge zuren en kan een lang groeiseizoen aan. Het zal mij niet verbazen als we hier in de toekomst meer over gaan horen.  

Regelgeving

Wat Franciacorta ook bijzonder maakt, is dat bijna 70% van de wijngaarden biologisch worden bewerkt. Het klimaat maakt dat ook makkelijker in de Champagne, maar toch – het is een duurdere maar duurzame keuze. Qua wetgeving zijn de regels voor het maken van deze bubbel in sommige gevallen nog strikter dan in de Champagnestreek. Juist om de kwaliteit te waarborgen en te voorkomen dat Franciacorta in grote volumes gemaakt wordt. 

De stijlen

Er zijn verschillende stijlen Franciacorta, met uiteraard de bijbehorende regels. Je vindt het hieronder:

  • Non-vintage is gemaakt van Chardonnay en Pinot Noir, en mag tot 50% Pinot Bianco bevatten. Hij rijpt minimaal 18 maanden op de gisten, en mag pas op de markt gebracht worden na 25 maanden
  • Francicorta Satèn is een Blanc de Blanc gemaakt van Chardonnay waar tot 50% Pinot Bianco aan toegevoegd mag worden. Maar het belangrijkste is dat de wijn minder bar (druk) in de fles heeft  – maximaal 5. Daardoor heeft de wijn letterlijk een satijnen afdronk. Rijping van minimaal 24 maanden op de gisten. Mag alleen in brut gemaakt worden. 
  • Rosé wordt gemaakt van Chardonnay, Pinot Bianco (max 50%), pinot nero (min 35%) en erbermat (max 10%) 
  • Millisimato is een vintage (minstens 85% van de wijn moet uit één oogstjaar komen) en moet minimaal 30 maanden op de lie rijpen. . 
  • Riserva is een vintage (Satèn of Rosé) die minstens 60 maanden op de lie is gerijpt. 

USP van Franciacorta

Wat maakt Franciacorta zo speciaal? Dat was lange tijd een moeilijke vraag. Er werd teveel naar Champagne gekeken en die stijl werd gekopieerd. Maar dat is lastig in een warmer klimaat. Gelukkig vindt er een kentering plaats: wijnmakers durven af te wijken en durven het (unieke) terroir van Franciacorta meer te laten spreken. Het klimaat zorgt voor de ideale groeiomstandigheden, rijpe druiven en geen noodzaak voor dosage. Kortom, een eigen stijl en identiteit. Het kan niet anders dan dat we nog meer van Franciacorta gaan horen de komende jaren.

Proefnotities

Voor dit artikel proefden we de volgende Franciacorta’s blind. In de Riedel Champagne glazen verkrijgbaar bij Les Genereux

Villa Franciacorta 2015 Chardonnay (85%), Pinot Noir (10%), Pinot Blanc (5%)

Lekker brioche toontje, wat beurse appeltjes, fijne mousse. Laat zeker iets van zijn ouderdom zien maar doet nog jong aan. We proefden peer en kweepeer met aangename bitters als grapefruit en amandel.

Verkrijgbaar bij Vindict & Platenburg voor € 28,30

Satén La Torre Chardonnay

Ontzettend fijn glas. Jeugdig, fris, ietwat tropisch (nectarine en abrikoosjes). We kwamen er nu pas achter dat satén dus satijn betekent. Satén heeft een druk van maximaal 5 bar, iets minder dan Champagne en dat maakt ‘m dus satijnzacht. Lekker droog door de 2,6 gram dosage en rijkdom door de de houtlagering.

Verkrijgbaar bij Pandora’s Bottle voor € 26,50

Franciacorta Mosnel Chardonnay (60%), Pinot Bianco (30%) en Pinot Noir (10%)

Zijdezachte bubbel met aangename romigheid. Brioche, gele appel, rijp maar niet té. Fijne bijkomstigheid is dat dit de goedkoopste van het rijtje was. Dikke tip dus. 

Verkrijgbaar bij Okhuysen voor €20,90

MONOGRAM Brut Chardonnay (80 %) en Pinot Bianco (20 %)

Duidelijk Franciacorta. Rijp fruit: peer, perzik, abrikoos. Lijkt niet op Champagne en doet ook geen poging hierop te lijken. Heeft milde zuren, en ietsje plakkerig in de afdronk.

Verkrijgbaar via Wine & Spirits €28,95

Franciacorta DOCG Non Dosato ‘Alma Grande Cuvée’ Chardonnay & Pinot Nero

Hier gebeurt van alles. Het lijkt wel of de kerstboom in de blender is gegooid. Of ligt dat aan onze kerstvibes? De wijn heeft duidelijks iets kruidigs, met mint en eucalyptus. Ook proeven we mild fruit als witte peer. Groots huis, grootste bubbel maar zeker ook: anders dan anders. 

Verkrijgbaar via Vinites voor €42,95

Franciacorta docg Rosé ‘Alma Grande Cuvée’ Chardonnay & Pinot Nero

Verleidelijke kleur. Met slechts een kleine rosé zweem qua kleur is dit bijna een Blanc de Noirs te noemen. In ‘t glas gaat ‘ie los. Bloemig, tropisch en lychees met een vleugje vlierbloesem. Iets van een amandel bittertje maar hey, is dat niet typisch Italiaans? Mooi glas!

Verkrijgbaar bij Vinites voor €46,95

Ik ben Nadien de Visser, wijnliefhebber pur sang. Ooit begonnen door een studie in Frankrijk en bij thuiskomst Le Club des Vins opgericht. Dé plek om je wijnkennis bij te spijkeren.

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.