10 redenen om naar de Elzas te gaan

Als het gaat om witte wijn, dan staat de Elzas bovenaan mijn lijstje. Super aromatisch, maar anders dan je misschien gewend ben. Verwacht geen vederlichte verfrissing, maar vol en rijke wijnen.

De Elzas is een pioneer in de wijnwereld: het was de eerste met een Route des Vins! En wat voor één, het is er echt supermooi. Breng eens een bezoekje aan de Elzas – je bent er zo!

1. Dé regio van de wijnliefhebber

Tijdens de eerste wijnproeverij in mijn leven maakte ik kennis met gewurztraminer, één van de meest aromatische druiven ter wereld. Mede door die beleving ging ik me verdiepen in wijn. Aromatisch is het toverwoord in de Elzas. Dat geldt niet alleen voor de gewurz, maar ook voor de andere witte druivenrassen. Vier druivenrassen mogen zich ‘edele druivenrassen’ noemen. Hiervan mogen zogenaamde Grand Cru wijnen worden gemaakt:

  • Riesling – vaak in droge variant
  • Gewurztraminer – ietsje zoet
  • Pinot gris – ietsje zoet
  • Muscat – vaak in droge variant

Daarnaast vind je er veel pinot blanc, auxerrois, pinot noir en sylvaner. Als uitzondering op de regel – daar zijn ze in Frankrijk natuurlijk gek op – mag de appellation Zotzenburg ook de Grand Cru status gebruiken voor sylvaner.

Door de verscheidenheid aan druiven, ligging en terroir kun je niet spreken van een typische Elzas-wijn, maar de gemene deler is voor mij de rijke, fruitige smaak die je in alle wijnen terug vindt. In de meeste gevallen zijn het monocépage-wijnen,  dat wil zeggen: wijnen van één druivenras. Die druivenras staat dan ook op de fles, maar – ik val in herhaling – dat zegt in feite niet zoveel over de wijn, daarvoor moet je je verdiepen in de herkomst, het terroir en de wijnboer.

2. De mooiste wijngaarden op hellingen in de zon

Als er op het etiket ‘riesling’ staat, dan betekent het dat er voor 100% riesling in de fles zit. Dat klinkt logisch, maar is het eigenlijk niet in de wijnwereld. Kijk maar naar Spanje, een Rueda Verdejo moet voor 85% uit verdejo bestaan en mag worden aangevuld met bijvoorbeeld viura of sauvignon blanc.

Elzas kent drie grote AOC (Appellation d’Origine Contrôlée): 

  • Alsace AOC (92% witte wijnen)
  • Alsace Grand Cru AOC (wijnen afkomstig van specifieke Grand Cru wijngaarden)
  • Crémant d’Alsace AOC (mousserende wijnen)

img_1215

De beste wijnen komen van één van de 51 Grand Cru wijngaarden en mogen dus ook Grand Cru op de fles zetten. De stijl varieert van beendroog tot mierzoet. Het speciale aan deze wijngaarden is dat ze op het zuiden liggen en het meeste zonuren genieten. Het is een prachtig gezicht om de ene kant vol met wijnranken te zien en de andere kant met bossen, omdat daar de zon niet schijnt.

img_1214
Op pad in Elzas – dichtbij Riquewihr.

3. Het terroir dat elke meter kan verschillen

Welke druif waar het beste groeit, hangt natuurlijk af van het terroir, die dus echt elke meter kan verschillen. Tijdens wijntrip naar Elzas kreeg ik een rondleiding door de wijngaarden van Jean-Fréderic Hugel van het gelijknamige wijnhuis Hugel. Hij laat ons de verschillende bodemtypes zien en we staan versteld. Het ene moment loop je nog over graniet en vervolgens sta je op een oeroude grond met oesterschelpen.

  • Steen- en graniet: ideaal voor aromatische rieslings
  • Kalksteen en klei: goed voor rijke gewurztraminer of pinot noir
  • Vulkanisch: voor rokerige pinot gris, aromatische pinot noir en rieslings
  • Zandsteen: gebruikt voor lichte, strakke witte wijnen
blank
Twee verschillende bodemtypes naast elkaar

4. Meer zon-uren dan de Provence & bijna geen regen

Het zonnetje schijnt in de Elzas en als je even heel sec naar de cijfers kijkt, schijnt ‘ie meer in de Elzas dan in de Provence. Alleen Perpignan telt er meer. Niet gek, toch?

Daarnaast fungeert de bergketen de Vogezen als een soort van natuurlijk schild tegen de regen. De wijngaarden en daarmee het gebied aan de andere kant van de berg valt in de zogenaamde regenschaduw. Hier regent het dus veel minder!

blank
Bron: Passie voor horeca

5. Dégustations om de haverklap

Als je de Route des Vins d’Alsace volgt, kun je om de haverklap stoppen voor een lekkere dégustation bij de wijnboer. Aan deze route liggen de beroemde dorpjes Riquewihr, Ribeauvillé en Kaysersberg. Wij liepen van onze camping in Kaysersberg naar Riquewihr, waarbij we op de heen weg de Vogezen trotseerde (we hadden niet echt research gedaan naar de beste route). Flinke klim, maar na een stevige lunch en een paar dégustations, liepen we langs de wijngaarden terug. Dat was gelukkig iets minder steil ;-) en vet mooi.

img_1330
Dégustation bij Hugel.
elzas
Uitzicht over de wijngaarden bij Riquewihr

6. Goede bubbels & hemelse dessertwijn

Naast de Grand Cru wijnen kun je in de Elzas ook terecht voor prima bubbels. Het wordt op dezelfde manier als Champagne gemaakt. Het enige verschil is dat er andere druiven worden gebruikt. Pinot blanc en auxerrois het meest ingezet worden. Soms wordt er ook chardonnay gebruikt, een druif die dan weer niet toegestaan is in stille witte wijn. Het is iets warmer in de Elzas dan in Champagne, waardoor de druiven vaak net wat rijper worden. Hierdoor hoeft de tweede gisting (de gisting op de fles) minder lang te duren dan in Champagne. Volgens de regels minimaal 9 maanden, waar dat in Champagne minimaal 12 maanden is. Dit maakt de crémant een stuk toegankelijker en voordeliger. En oké, misschien iets minder complex (al hoeft dat niet!).

Ook leuk om eens een crémant te proeven van pinot gris of riesling. Zeldzaam, maar heel bijzonder! Voor de rosé versie van de crémant d’Alsace wordt uitsluitend pinot noir gebruikt. Een heerlijke mousserende wijn, die je mond vult met aardbeitjes en kaneel. Helemaal niet gek.

En dan de dessertwijnen. Deze wijnen zijn kostbaar en zeldzaam. Of ze daadwerkelijk gemaakt worden is afhankelijk van de weersomstandigheden. Er zijn twee soorten dessertwijnen in de Elzas:

  • Vendages Tardives – wat vrij vertaald Late Oogst betekent. Dit mag alleen gemaakt worden van de edele druivensoorten. De druiven worden dus pas laat geoogst en kunnen dus aangetast zijn met de bekende botrytis (zoals in Sauternes).
  • Sélection de Grains Nobles – hetzelfde als Vendages Tardives, maar is de selectie is strenger. Hiervoor worden alleen de druiven die aangetast zijn met de botrytis gebruikt. Kostbaar.

Jancis Robinson beweert dat een Sélection de Grains Nobles van de gewurztraminer de meest aromatische wijn ter wereld is…

7. Middeleeuwse stadjes

Riquewihr, Kaysersberg en Ribeauvillé zijn een paar voorbeelden van de stadjes aan de Route des Vins. De grootste stad in de buurt is Colmar – niet heel groot, maar mocht het een keer minder mooi weer zijn een prima uitvalsbasis om even te shoppen.

img_1111

Het voelt een beetje Duits aan allemaal, ook al zijn de inwoners en de wijnen zo Frans als het maar zijn kan. Daarnaast lijkt het ook net alsof je de Middeleeuwen inloopt als je in zo’n stadje bent. De gemiddelde leeftijd is ook zeker 70+, maar dat mag de pret niet drukken: er is goede wijn! Hiep hoi.

8. Van zuurkool tot flammkuchen

En niet alleen de wijnen doen het goed, de keuken mag er wezen. Hier komt ‘choucroute’, zuurkool, vandaan en vormt dé klassieke combinatie met riesling. Dan heb je nog de flammkuchen op z’n Duits en de tarte flambée in het Frans. Het makkelijkst te omschrijven als de Elzasser pizza. Op een bodem van heel dun brooddeeg kun je een scala aan toppings toevoegen, zoals bijvoorbeeld creme fraiche, ui en spek. Ga los en neem er eentje met munster kaas. Lekker bij een glas gewurz.

De lekkerste tarte flambée scoor je bij La Brendelstub in Riquewihr. 

Flammkuchen
Tarte flambée met munster kaas en spek
flammkuchen
Tarte flambée op Provençaalse wijze

9. Een ode aan de riesling

Een kleine ode aan de riesling is hier op zijn plaats. De beroemde druif van de Elzas, de riesling, staat nog steeds – ten onrechte – bekend als ‘die zoete meuk uit de Moezel’. Kom daar maar eens vanaf. Als je vijf minuten met een wijnboer uit Riquewihr praat, of de documentaire SOMM bekijkt, dan wil je niets anders dan eens een échte riesling proberen. Die vind je hier. Van beendroog tot mierzoete wijn.

Beide zijn van wereldklasse en kun je niet vergelijken met een wijn van een paar euro uit de Moezel. In de Elzas (en in sommige delen van Duitsland) is de riesling de koning van de druiven. Meer weten over riesling? Bekijk het hier.

10. Super dichtbij, je bent er zo!

En het leukste van alles: je bent er zo. Je rijdt in zo’n zes uur van Rotterdam naar Kaysersberg. Moet je nagaan. Eventjes 6 uur rijden en je bevindt je in wijnland. Woop woop!

Ik ben Nadien de Visser, wijnliefhebber pur sang. Ooit begonnen door een studie in Frankrijk en bij thuiskomst Le Club des Vins opgericht. Dé plek om je wijnkennis bij te spijkeren.

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.